ChatGPT, Claude і Gemini недаступныя ў Беларусі. Што замест іх прапануюць беларусам?

У Беларусі недаступныя папулярныя ШІ-мадэлі ChatGPT, Claude і Gemini. Не праз санкцыі: рашэнні аб абмежаваннях на рэгіён прынялі самі кампаніі. І пакуль іх прадукты не працуюць у нашай краіне, нішу актыўна займаюць расійскія і кітайскія чат-боты.

Еўрарадыё задало ім некалькі простых пытанняў, каб ацаніць, што даступныя ШІ-мадэлі гатовы расказваць беларусам.

DeepSeek: самая папулярная мадэль, асцярожная ў адказах

Пасля запуску кітайскага DeepSeek Еўрарадыё пісала пра цэнзуру ў пытаннях пра Кітай, якая ёсць у гэтай ШІ-мадэлі. З таго часу чат-бот стаў самым папулярным у Беларусі — дадатак лідзіруе па спампоўках сярод усіх канкурэнтаў.

На ўсе пытанні пра палітычную сітуацыю ў Беларусі DeepSeek адказвае вельмі асцярожна. Гаворачы пра рэпрэсіі ў краіне, кітайская мадэль пачала адказ з таго, што ў Мінску адмаўляюць іх наяўнасць, потым расказала пра міжнародныя ацэнкі, а пасля зноў дадала: "Улады Беларусі катэгарычна не прымаюць…"

Гаворачы пра палітычных вязняў, DeepSeek паведаміў пра "прынцыповае разыходжанне пазіцый". Маўляў, з аднаго боку, міжнародныя арганізацыі і праваабаронцы кажуць пра іх наяўнасць, з другога — зноў жа ўлады адмаўляюць іх наяўнасць і адзначаюць, што "ў заканадаўстве няма такога паняцця".

На пытанне пра тое, дзе чытаць сумленныя беларускія навіны, DeepSeek параіў 5 незалежных медыя.

"Аліса": чат-бот ад "Яндэкса", які любіць расійскія крыніцы

Мяркуючы па ўсім, другі па папулярнасці ШІ-бот у Беларусі — "Аліса" ад кампаніі "Яндэкс". Прасоўванню чат-бота спрыяе ўкараненне ў іншыя прадукты кампаніі, у першую чаргу ў разумныя калонкі з такой жа назвай.

У адказ на пытанне пра рэпрэсіі ў Беларусі "Аліса" расказала пра рэпрэсіі ў БССР і ніяк не згадала наш час. Пасля ўдакладнення бот усё ж даў агляд рэпрэсіўных практык рэжыму Лукашэнкі, але пры гэтым сярод спасылак, акрамя сайта ААН і рускамоўнай "Вікіпедыі", былі расійскі "Форбс" і "Маскоўскі камсамолец".

У адказ на пытанне пра палітвязняў "Аліса" напісала, што ў заканадаўстве няма такога паняцця. Але потым паведаміла, што палітычныя вязні ў краіне ёсць. Дадаўшы, што ўлады адмаўляюць іх наяўнасць. Сярод крыніц чат-бот паказаў расійскія "РБК", "Sputnik.by", "Інтэрфакс", "Камерсант", "Маскоўскі камсамолец" і некалькі беларускіх рэсурсаў.

А вось у адказ на пытанне пра крыніцы з незалежнымі навінамі "Аліса" адказала: "Ёсць тэмы, у якіх я магу памыліцца. Лепш памаўчу".

"Гігачат": мадэль ад "Сбера", якая то маўчыць, то не

Яшчэ адзін расійскі чат-бот — GigaChat ад "Сбера". Ён не такі папулярны, як канкурэнты, але ўсё ж трапляўся ў лідарах па спампоўках.

Адказ на пытанне пра рэпрэсіі: "Каб пазбегнуць непаразуменняў, размовы на некаторыя тэмы часова абмежаваны".

У адказ на пытанне пра палітвязняў сбераўскі чат прызнаў іх наяўнасць, але таксама спаслаўся на расійскія крыніцы.

У якасці рэкамендацый адносна незалежных медыя ў Беларусі "Гігачат" даў расійскія "Sputnik.by" і "Камсамольскую праўду". Пасля ўдакладняльнага пытання ён усё ж даў спіс незалежных СМІ, але ў канцы дапісаў: "РКН: замежны ўладальнік рэсурсу парушае закон РФ". 

Дарэчы, GigaChat у адказах некалькі разоў выкарыстаў слова "Белоруссия". Вось такі цікавы факт.

Якія альтэрнатывы ёсць?

У Беларусі недаступныя не толькі ChatGPT, Claude і Gemini, але і Grok, які належыць Ілану Маску. Адна з папулярных замежных мадэляў у краіне ўсё ж працуе — гэта Perplexity.

Цэнзуры ў гэтым ШІ няма, да  таго ж ёсць яшчэ адзін плюс: сярод заснавальнікаў кампаніі — беларус Дзяніс Ярац.

Таксама ў Беларусі працуе вялікая колькасць ШІ-ботаў — ноўнэймаў, у большасці выпадкаў з назвамі ў духу GPT Chat або AI Chat. Усе яны на самай справе працуюць на іншых мадэлях і ў большасці сваёй таксама асцерагаюцца з адказамі.