Забойствы дроцікамі і ўсыпленне. Што не так з сістэмай адлову ў Беларусі?

12/06/2026 - 12:09

Сабака ў гомельскім пункце адлову / newsgomel.by

Беларусы скардзяцца на масавы адлоў бяздомных жывёл у Гомелі. Сітуацыя абвастрылася пасля таго, як нядаўна зграя бяздомных сабак напала на 11-гадовую дзяўчынку ў лясным масіве горада. Пасля гэтага выпадку ўлады ўзмацнілі працу па адлове і папрасілі ўсіх, хто бачыць жывёл без гаспадароў на вуліцы, неадкладна тэлефанаваць на гарачую лінію.

“Такія выпадкі — вынік жорсткага і безадказнага стаўлення да жывёл”, — рэакцыя ў сацсетках

Абмеркаванне тэмы ў Threads хутка ператварылася ў эмацыйную спрэчку, у якой карыстальнікі занялі супрацьлеглыя пазіцыі — ад патрабавання ўзмацніць меры яшчэ больш да крытыкі самой сістэмы абыходжання з жывёламі.

Частка каментатараў рэзка асуджае рашэнне ўлад і ставіць пад сумнеў логіку масавага адлову.

“Гэта жахліва! Як так? Ну пакусалі сабакі дзяўчынку, так што, цяпер усіх знішчаць? Пчолы кожны год кагосьці кусаюць. І ёсць смяротныя выпадкі. Дык давайце і пчол усіх патруцім?”

“Як гэта ўсё сумна... Проста няма слоў. Як гэтыя «людзі», датычныя да забойстваў жывёл, спакойна жывуць без сэрца? І дзіўна, што могуць жыць доўга. Як ім спіцца? Як яны выхоўваюць сваіх дзяцей, унукаў?”

Іншыя ўдзельнікі абмеркавання не разумеюць саму пастаноўку пытання пра гуманнасць ва ўмовах нападаў і патрабуюць больш жорсткіх рашэнняў.

“Я супраць бяздомных сабак на вуліцах. І так, я ЗА адлоў з усыпленнем незапатрабаваных”.

Паралельна гучыць і больш сістэмная крытыка: карыстальнікі пішуць, што праблема не тое каб у жывёлах, але ў адсутнасці кантролю за іх колькасцю і адказнасці ўладальнікаў.

“Абавязковае чыпіраванне, велізарныя штрафы за выкідванне жывёлы на вуліцу. Не будзе такіх праблем увогуле”.

“Калі ўжо хочаце сапраўды вырашыць праблему, знайдзіце тых, хто зрабіў гэтых сабак бяздомнымі! Такія выпадкі — вынік жорсткага і безадказнага стаўлення да жывёл”.

“Прабачце, калі ласка, а што дзіця без бацькоў рабіла ў лясным масіве?! Без нагляду! Мы не бачылі ўсёй карціны таго, што там адбылося! Дзяўчынку па-чалавечы шкада, бо гэта дзіця! Але хопіць трансліраваць з кожнай крыніцы, што сабакі — лайно, і выклікаць поўную нянавісць грамадства, не разабраўшыся ў сітуацыі! І, даруйце, закідайце мяне тапкамі — я б сваё дзіця адно так не адпусціла гуляць!”

Таксама беларусы абмяркоўваюць, як менавіта арганізаваны доступ да жывёл і ці можна паўплываць на іх лёс пасля адлову.

“Днямі мужчына прыехаў у адлоў са шчырым жаданнем выратаваць сабаку (у святле апошніх падзей), але яго нават не пусцілі на тэрыторыю. Яму параілі патэлефанаваць праз пару тыдняў або пашукаць гадаванца ў іншым месцы”.

“Як так — не даць забраць сабаку адтуль? Чаго яны баяцца? Прыкрываюць нейкія свае памылкі? Што за правілы такія, слоў няма проста”.

У абмеркаванні гэтай праблемы карыстальнікі нярэдка пераходзяць да ўзаемных абвінавачванняў і палітызаваных ацэнак, аднак на фоне застаецца ўстойлівы канфлікт двух падыходаў: бяспека людзей супраць гуманнага стаўлення да жывёл.

Улады ўзмацнілі працу па адлове / newsgomel.by

Што не так з сістэмай адлову ў Беларусі?

Каб разабрацца ў тым, што не так з дзяржаўнай сістэмай адлову і ўтрымання жывёл, Еўрарадыё звярнулася да экаактывісткі і зааабаронцы Таццяны К. (імя зменена з мэтай бяспекі).

— Зайду трошкі здалёк і распавяду, што ў прынцыпе не так з сістэмай абыходжання з жывёламі ў Беларусі — ну, з дзяржаўнай сістэмай, — кажа наша суразмоўніца. — Самая вялікая праблема ў тым, што ў нас няма нармальных менавіта прытулкаў для сабак і катоў. Тыя куты, якія існуюць, менавіта прытулкі, якія забіраюць жывёл з вуліц, — гэта ўсё прыватная гісторыя. Часцей за ўсё яны абмежаваныя ў сваіх рэсурсах, таму што гэта ўсё выключна альбо за свой кошт, альбо за данаты, якія даюць людзі.

Дзяржаўныя ж сістэмы, якія існуюць, — гэта проста пункты ўтрымання, куды якраз дзяржаўны адлоў прывозіць гэтых небарак (сабак і катоў), якіх яны адлоўліваюць на вуліцы.

І тут яшчэ адна такая вялікая праблема — адкуль з’яўляюцца жывёлы на вуліцы. З’яўляюцца яны таму, што ў Беларусі няма сталай адэкватнай сістэмы стэрылізацыі.

Чалавек нясе адказнасць за свайго гадаванца толькі тады, калі ў яго сабака ўмоўна на павадку. Калі той сабака, напрыклад, уцёк ці яшчэ нешта, ён па сутнасці ніякай адказнасці за яго не нясе.

Праз адсутнасць сістэмы чыпіравання, нармальнай рэгістрацыі сабак і сістэмы стэрылізацыі ў Беларусі вельмі шмат бадзяжных жывёл. А ў бадзяжных жывёл абсалютна нармальная гісторыя, калі яны збіваюцца ў зграі, бо для іх гэта больш бяспечна.

І гісторыя, якая адбылася ў Гомелі, калі сабакі напалі на дзяўчынку, — ужо такая не першая, і гэта непазбежнасць. Яны маглі проста абараняць свой арэал пражывання.

Ясная справа, жыццё чалавека важнейшае за ўсё. Але тут трэба разумець першапрычыну. Зараз масава людзі тэлефануюць — гэта, ясная справа, са страху. І гэта нармальная чалавечая рэакцыя.

— Што, на ваш погляд, прынцыпова не так з сістэмай адлову бяздомных жывёл у Беларусі і чаму яна выклікае столькі канфліктаў?

— Я лічу, што самая вялікая праблема ў тым, што там, па сутнасці, працуюць такія “шарыкавыя” людзі, як у “Сабачым сэрцы” — без поўнай адукацыі, без навыкаў. І для іх галоўнае — “душылі, душылі”.

Ім абсалютна ўсё роўна, якімі спосабамі яны робяць адлоў. Ім пастаўлена задача прыбраць сабак з вуліц — і яны гэта робяць любымі метадамі.

Па факце яны проста “вычышчаюць” горад. І гэта вельмі жорсткая гісторыя, таму што ў іх ёсць правілы, як павінен праводзіцца адлоў, але часцей за ўсё ён адбываецца вельмі груба, і жывёлы часта гінуць.

У тым ліку ад прэпарату, які яны выкарыстоўваюць. Гэта седатыўны прэпарат, які павінен на нейкі час абезруховіць жывёлу.

Але якія там дазіроўкі — вялікае пытанне. Таму што вельмі часта, калі ў сабаку страляюць дроцікам з тым прэпаратам, сабака ў канвульсіях, з пенай з рота, проста памірае.

У сацсетках пісалі пра некалькі такіх выпадкаў, якія адбываліся перад школамі, дзіцячымі садкамі, проста на вачах у дзяцей.
Я не ўпэўнена, што дзеці любога ўзросту гатовы назіраць, як памірае ў канвульсіях жывёліна, якую яны маглі бачыць кожны дзень і якая іх не чапала. І яны не разумеюць, за што Шарыка забралі ці забілі, калі ён быў добры.

Таму, калі падсумаваць, у такіх службах працуюць неспецыялісты, сродкі малаэфектыўныя і вельмі жорсткія. І гэта праблема адлову.

І яшчэ вельмі вялікая праблема ў тым, што ў невялікіх гарадах часта можна пабачыць жывёл на самавыгуле. Людзі проста выпускаюць сабаку або ката на вуліцу, і ён трапляе ў адлоў.

І таму туды вельмі часта трапляюць хатнія жывёлы, якія маюць дом і гаспадара.

— То-бок у сабаку дроцікам запускаюць седатыўны прэпарат, так?

— Так, ён называецца дыцылін. Па правілах яго можна выкарыстоўваць, і на сайтах прапісаны дазіроўкі. Але хто там іх кантралюе, ветэрынар?.. Калі дазіроўка будзе большай за дазволеную, у сабакі пачынаюцца сутаргі, і ён можа памерці ў страшных пакутах, таму што перакрываецца дыханне — ён па сутнасці задыхаецца.

Яшчэ адна праблема: жывёл на вуліцы могуць лавіць не толькі такім чынам, але сачком, пятлёй. Калі сабака спрабуе вырвацца, яго могуць нават прыдушыць, каб той супакоіўся.

Часам сабака нават не даязджае жывым да пункта адлову — альбо праз прэпарат, альбо праз траўмы.

— Што адбываецца пасля таго, як сабаку злавілі? Якія ўмовы ў пунктах адлову?

— Сістэма такая: пасля таго як жывёл адлавілі, іх завозяць у пункты часовага ўтрымання. І там таксама ёсць праблемы.

Напрыклад, у Мінску на Гурскага (адзін з самых вялікіх пунктаў адлову, куды звозяць катоў і сабак) гэта звычайныя вальеры пад навесам. Ёсць і будынкі, але ў асноўным гэта бетонная падлога, краты, вальеры. Унутры могуць быць будкі.

Па сутнасці гэта бетонныя памяшканні з пліткай.

Сабакі ў гомельскім прытулку / newsgomel.by

Там жывёлы ўтрымліваюцца каля пяці дзён па правілах. Але іх могуць утрымліваць і даўжэй, асабліва калі яны “перспектыўныя” — іх спрабуюць прыстроіць, і гэтым займаюцца валанцёры.

Добра, калі адміністрацыя гэтых пунктаў ідзе насустрач і супрацоўнічае з валанцёрамі.

Жывёл аглядае ветэрынар — гэта ёсць. У Мінску ёсць свая ветэрынарная служба.

Праблема ў тым, што няма магчымасці ізаляваць новых жывёл ад тых, хто ўжо там даўно. І гэта стварае рызыку інфекцый і хвароб.

Калі сабака агрэсіўны, яго могуць хутка ўсыпіць, таму што няма рэсурсаў і часу на адаптацыю.

Калі жывёла мае шанец — яе пакідаюць даўжэй, і валанцёры спрабуюць прыстроіць.

Але ўмовы там цяжкія: стрэс, шум, жывёлы гаўкаюць, баяцца людзей, бо іх груба лавілі і перавозілі.

Часта ў адным вальеры сядзіць некалькі сабак, бо мала месцаў.

— Некаторым сабакам і катам шанцуе — іх ратуюць валанцёры. Але часцей праз пяць дзён іх усыпляюць?

— Я не хацела б тут нагнятаць, таму што на Гурскага сістэма ўсё ж даволі адладжаная. Туды ходзяць валанцёры, яны прыбіраюць, нават выводзяць сабак на прагулкі.

Там ёсць нейкае ўзаемадзеянне з адміністрацыяй, і частку жывёл сапраўды прыстройваюць.

Але ў маленькіх гарадах усё значна горш — менш валанцёраў, менш рэсурсаў і больш залежнасці ад адміністрацыі.
І яшчэ раз: гэта не прытулкі — гэта часовыя пункты ўтрымання.

І, на жаль, сабак, якія там занадта доўга, могуць усыпляць. Асабліва старых або хворых.

— Ці ёсць нейкая альтэрнатыва той сістэме, якая існуе сёння? Што можна зрабіць, каб бадзяжных жывёл стала менш?

— Я б сказала, што павінна быць зусім іншая сістэма.

Па-першае — гуманны адлоў, з навучанымі спецыялістамі, а не выпадковымі людзьмі.
Па-другое — сістэма стэрылізацыі, каб жывёлы не размнажаліся на вуліцы.
Па-трэцяе — чыпіраванне і рэгістрацыя.
І каб адказнасць уладальніка была рэальнай: каб нельга было проста выкінуць сабаку або ката без наступстваў.

У Беларусі ўжо даўно існуе такая практыка, калі з прытулкаў прыводзяць сабак у паркі, да дамоў культуры ці на гарадскія мерапрыемствы, каб людзі маглі пазнаёміцца з жывёламі і, магчыма, узяць сабе гадаванца. Мне здаецца, што калі чалавек бачыць канкрэтнага сабаку, разумее яго гісторыю, то значна лепш успрымае ўсю праблему ў цэлым.

Раней людзі таксама больш ахвотна бралі жывёл на часовую ператрымку. Яны разумелі, што гэта неабавязкова рашэнне на дзесяць ці дванаццаць гадоў, а магчымасць дапамагчы жывёле адаптавацца да жыцця побач з чалавекам. Для сабакі гэта ў любым выпадку лепш, чым жыць у вальеры.
Але зараз сітуацыя з ператрымкай змянілася, бо ў Беларусі ўвялі абавязковы падатак на хатніх жывёл. Сёння, на жаль, нават валанцёры мусяць плаціць за тых, каго яны, па сутнасці, ратавалі, бо цяпер іх лічаць маёмасцю.

@ksuxaegorova
Леня,Настенька спасибо за спасение ещё одного хвостика
♬ оригинальный звук - Оксана

— Вы жывяце ў Польшчы, дзе на вуліцах часцей можна сустрэць дзіка ці лісу, чым бяздомнага сабаку. Чаму так?

— Наколькі я магу судзіць па тым, што бачыла сама, тут значна больш увагі надаецца адказнасці чалавека. Таму сустрэць бадзяжнага сабаку на вуліцы практычна немагчыма. Бяздомныя жывёлы, канешне, ёсць, але імі займаюцца муніцыпалітэты, прытулкі і шматлікія фонды.

Вялікую ролю адыгрываюць стэрылізацыя, чыпіраванне і кантроль за ўладальнікамі. І самае галоўнае — ёсць разуменне, што жывёла не рэч, якую можна ўзяць, а потым проста выкінуць, калі яна стала нязручнай. На мой погляд, менавіта такі падыход і працуе лепш за ўсё. Не проста адлавіць жывёлу і ізаляваць яе, а працаваць з прычынамі з’яўлення бяздомных жывёл, падтрымліваць адказнае стаўленне да хатніх гадаванцаў і дапамагаць ім знаходзіць новыя сем’і.