Кіл-зона, цяжкія ратацыі і дапамога робатаў. Як цяпер выглядае вайна ва Украіне

За чатыры гады поўнамаштабнай вайны Расіі супраць Украіны змянілася шмат. Калі пачыналася ўсё з “класічных” баёў, то цяпер гэта больш падобна на вайну дронаў. Праз гэта з’явіліся складанасці з ратацыямі на пазіцыях, а ў медыя ўсё часцей можна сустрэць тэрмін “кіл-зона” — тэрыторыя, на якой любое прасоўванне вельмі рызыкоўнае. Калі яшчэ два гады таму яна дасягала 2 кіламетраў у шырыню, то з часам павялічылася ў некалькі разоў.

Пра тое, як цяпер выглядаюць баі і лінія фронту, Еўрарадыё пагаварыла з беларускім ваяром Палка Каліноўскага Яўгенам “Саламам” Жураўскім. 

Што такое “кіл-зона”? Чаму яна пашыраецца?

Тэрмін “кіл-зона” ў наш ужытак увайшоў у мінулым годзе, калі не толькі Украіна, але ўжо і Расія стала актыўна выкарыстоўваць дроны. Калі FPV пачалі лятаць ужо не на 5-10 км, а на ўсе 20-30.

Як гэта выглядала? Размяшчаецца ваша пазіцыя, а побач яшчэ некалькі. Зараз гэта немагчыма. Чаму? Таму што FPV-дроны і FPV-самалёцікі проста ўсё знішчаюць. Такой шчыльнасці пазіцый ужо не існуе.

Раней было так, што ты можаш спакойна тусавацца на вуліцы, напрыклад, калі ты мінамётчык, а зараз увогуле з мінамётам працаваць амаль немагчыма. Таму што нават з-пад зямлі працаваць з любой артылерыяй — гэта велізарная рызыка.

І гэта даволі-такі моцна мяняе вайну. Зразумела, танкі не так выкарыстоўваюцца, як раней, таму што велізарны танк можа быць лёгка спалены некалькімі FPV-шкамі. Пазіцыі ставяцца на вялікай адлегласці адна ад адной. Байцы, па сутнасці, проста зарываюцца ў зямлю і не выходзяць без неабходнасці. Тое ж самае з артылерыяй, 82-мм, 60-мм, нават ужо 120-мм мінамёты амаль не выкарыстоўваюцца.

Але галоўная праблема “кіл-зоны” ў тым, што вельмі ўскладнена лагістыка. Напрыклад, нядаўна на канале Палка Каліноўскага выйшла відэа, як мы забіралі групу з 300 [раненых. — Еўрарадыё] з адной прыфрантавой вёскі. Літаральна ў канцы мінулага года я ў гэтую вёску прыязджаў ледзь не “на цыгарэце”. Сёння гэта небяспечнае месца, куды ехаць можна толькі ў вельмі кепскае надвор’е. І, шчыра кажучы, не кожны адважыцца туды паехаць.

Пяхота звычайна заходзіць нагамі. А зараз не толькі яна. Хлопцы з БПЛА ідуць па 5-7 км да сваіх пазіцый.

Тое, што раней рабілася літаральна за гадзіну — скокнуць у машыну, даехаць да кропкі, выгрузіцца, змяніцца, — зараз расцягваецца на некалькі гадзін, а то і дзён.

Праз тое, што дабірацца да пазіцый зараз вельмі небяспечна, некаторыя групы вырашаюць проста не раціравацца даволі-такі доўгі час. Адсюль усе гэтыя гісторыі пра 120 дзён на пазіцыі і гэтак далей.

Тут праблема не толькі ў тым, што не хапае людзей, тут яшчэ вялікая праблема ў тым, што знаходжанне на пазіцыі (і нават вядзенне там час ад часу нейкіх баёў з акупантамі) менш небяспечнае, чым лагістычныя задачы па перавозцы чагосьці.

Вялікую працу зараз робяць НРК (наземныя рабатызаваныя комплексы). На іх зараз усё дастаўляецца, бо зразумела, што група, якая заходзіць нагамі 5, 10, а то і 15 км, не можа ўзяць з сабой усё, што патрэбна. Раней вы з тачкі выгрузілі, два разы схадзілі — усё занеслі.

Зараз звычайна людзі заходзяць нагамі, а потым ужо НРК прывозяць ім генератары, дроны, ежу, ваду. 

Зразумела, што да пазіцый, якія знаходзяцца за 10-15 км ад больш-менш бяспечных лакацый, куды яшчэ даязджае транспарт, цяжка дайсці — і цяжка адтуль выйсці.

Таму зразумела, што нашмат прасцей адправіць чалавека туды дзён на 30. Дзесьці і больш сядзяць. У беларусаў, я ведаю, рэкорд — каля 60 дзён. Але гэта не ў ППК, а ў іншым падраздзяленні.

У такім фармаце, на жаль, цяпер людзі працуюць, таму што нашмат больш бяспечна будзе пакінуць іх на пазіцыі, чым адпраўляць па іх пікап і гэтак далей.

Выключэнне — выпадкі, калі ёсць цяжкія “трохсотыя”, якіх інакш не атрымаецца эвакуіраваць, і дрэннае надвор’е. Зараз звычайна калі робяцца ратацыі — калі альбо залева, альбо моцны туман. А ўзімку снегапад. Таму што ў такіх умовах дроны бачаць куды горш, а часта і падняцца не могуць. І гэта павялічвае шанец, што група выжыве.

У сітуацыі, калі сядзіш на пазіцыі ў два разы даўжэй, чым рыхтаваўся, што дапамагае?

Мне зараз, на самай справе, цяжка адказаць на гэтае пытанне, таму што мой рэкорд —  16 дзён на пазіцыі. І гэта было яшчэ ў пачатку 2024 года, калі так востра не стаяла праблема з дронамі. Тады праблемай было толькі тое, што ў нашай групе не хапала людзей, і, каб іншыя маглі раціравацца, я проста заставаўся ўвесь час на пазіцыі. А ехаў тады, дарэчы, на восем дзён.

Былі таксама сітуацыі, калі мы затрымліваліся праз размініраванне і гэтак далей, але гэта нельга параўноўваць з тым, што хлопцы сядзяць па 30 ці больш дзён.

Хаця я чуў пра выпадкі, калі ва Украіне НРК і палонных бралі, і нават пазіцыі захоплівалі.

Але ўся самая цяжкая праца ляжыць на плячах пяхоты. І тут нічога ў гэтым плане не змянілася.

Наколькі з’яўленне НРК змяніла працу медыкаў?

Рабатызаваныя комплексы зараз робяць усё. Бо калі згарыць НРК — ок, а калі па дарозе згарыць машына з людзьмі, то гэта куды горш.

Шмат дзе НРК адпраўляюць на эвакуацыю як апошні сродак і шанец, калі чалавек у складаным становішчы, і, каб не рызыкаваць жыццём іншых, гэтыя робаты едуць ратаваць людзей.

У мяне ёсць знаёмыя ўкраінцы, якія былі ўратаваны НРК. Адзін хлопец сем дзён выпаўзаў, і яго ўратаваў менавіта НРК, бо ўжо ніхто не мог па яго прыехаць. І ён дапоўз да кропкі, куды даехаў НРК, і ён яго ўратаваў. То-бок яны вельмі моцна змянілі зараз сітуацыю.

Чаму лінія фронту амаль не рухаецца?

На самай справе, яна рухаецца, на жаль. Апошнім часам яна часцей рухаецца з нашага боку ў бок акупантаў. Але чаму так адбываецца? Таму што ніхто не можа прайсці гэтую сцену дронаў — усё. У нас ёсць з гэтым складанасці, і ў іх ёсць з гэтым складанасці.

Яны спрабуюць гэтыя складанасці вырашыць такім чынам, як вырашалі раней, то-бок “мяснымі штурмамі”. З таго, што я чытаю зараз і бачу, колькасць такіх штурмаў зменшылася.

Рускія зараз часцей спрабуюць адпраўляць маленькія групы, якія проста прасочваюцца ў глыб нашых пазіцый і потым уступаюць у баі з БПЛА-шнікамі, час ад часу нават з мінамётчыкамі ды артылерыстамі.

То-бок бывае, што іх групы заходзяць даволі-такі глыбока ў тыл, але потым іх знаходзяць і знішчаюць. У мінулым годзе на Данецкім напрамку, недалёка ад Пакроўска, у іх нават атрымалася даволі-такі далёка зайсці, але іх абрэзалі і знішчылі — усё.

Якія перавагі мае Расія, а якія — Украіна?

З расійскім бокам усё даволі проста: колькасць рэсурсаў, як тэхнічных, так і чалавечых. Але, мне падаецца, на гэтым, з большага, перавагі і скончыліся.

Казаць, што яны там “Ванькі-дурачкі”, як жартавалі ў 2022 годзе, канешне, нельга. Тыя ж дроны на оптыцы яны першымі пачалі выкарыстоўваць. Але бачна, што па развіцці тэхналогій яны адстаюць ад Украіны.

Ва Украіне акурат ёсць тэхнічная перавага, дапамога заходніх саюзнікаў, у якіх ужо былі некаторыя цікавыя тэхналагічныя рашэнні, якія зараз выкарыстоўваюць на фронце.

Таксама перавага ў тым, што ў нас не такая цэнтралізавана-вертыкальная сістэма прыняцця рашэнняў у арміі. Ім, каб штосьці зрабіць, трэба атрымаць прамы загад ад свайго камандзіра. Тут усё на больш нізкім узроўні, і прыняцце рашэнняў больш дэцэнтралізаванае.

Ці магчыма скончыць вайну да зімы, як хоча Зяленскі?

Шчыра кажучы, і я, і тыя мае пабрацімы, з якімі я на гэтую тэму размаўляў, усе мы думаем, што вайна — яшчэ на доўгі час.

Мне падаецца, што з нашымі ворагамі, на жаль, рацыянальнае прыняцце рашэнняў не працуе ўвогуле. Можна забіць палову насельніцтва, зруйнаваць эканоміку, а тыя персона, адна, маленькая, якая прымае рашэнне, будзе тупаць ножкамі і крычаць: “Вярніце імперыю”.

Хацелася б, канешне, каб вайна хутчэй скончылася, бо я, шчыра, стаміўся, мяне задзяўбло.

Якія цяпер асноўныя патрэбы ва ўкраінскіх вайскоўцаў?

Чаго сапраўды не хапае — гэта людзей. Таму што, на жаль, былі пэўныя праблемы з мабілізацыяй, і, напэўна, існуюць зараз.

Шмат з тых людзей, якія самастойна прыходзілі ў войска напачатку, альбо ўжо не ў стане ваяваць, альбо загінулі. Шмат хто з тых, якія мелі магчымасць, ужо спісаўся. Таму што людзі стамляюцца за такі доўгі час. Гэта, на самай справе, самая асноўная патрэба і праблема, якая існуе.